Ekrem Demircioğlu - DÖNKASAN                                            

Türkiye'deki kâğıt-karton tüketim miktarı 2008 yılı için 4.314 ton olup, bu miktar 2007 yılındaki tüketim miktarımız olan 4.578 tona göre %6 azalmıştır. Aynı dönem ile ilgili mamul kâğıt karton ithalat miktarı 285 ton azalarak 2.570 tondan 2.285 ton'a düşmüştür. İhracat miktarımıza bakıldığında ise; 2007 yılında 221 ton iken, 2008 yılında 303 ton'a çıktığı görülmektedir.

Geri dönüşebilen malzemelerin toplanması, toplumun her kesimi tarafından ticari olmaktan öte sosyal bir zorunluluk olarak kabul edilmeli ve halk bu şekilde eğitilmelidir. Bu durum herkes tarafından kabul edilip, tatbik edildiği takdirde geri dönüşüm miktarını hızla yukarılara çıkması mümkün olacaktır. Ayrıca, toplanan bu materyaller mutlak suretle günün cari fiyatları ile gerek iç piyasada, gerekse dış piyasada talep bulacaktır. Bugün Türkiye hurda olarak kabul edilen birçok malzemeyi Ülkemizde yeterli miktarda toplanamadığı için, ithalatçı konumundadır.

Türkiye'de kullanılan atık kağıt miktarına baktığımızda ise, ton/yıl olarak;

olduğunu, bir başka ifade ile, atık kağıt tüketimimizin genel olarak arttığını görmekteyiz. Kullanım miktarı her geçen gün artan atık kâğıdın yurt içerisinde toplanan miktarı 2007 yılında 1.796 ton iken, 2008 yılında 44 ton artış göstererek 1.840 ton'a yükselmiştir. Bu da 2008 yılı için % 43'lük bir geri dönüş oranına tekabül etmektedir. İthalat yönünden baktığımızda ise; 2007 yılında toplam 27 ton olan rakam 2008 yılında 46 ton artarak 73 tona yükselmiştir.  Görüldüğü gibi, atık kâğıt ülkemiz için çok değerli bir hammadde kaynağı olup, toplama oranının da ihtiyaca paralel olarak ilk aşamada en azından %50 seviyelerine yükselmesi gerekmektedir. Üretilen kağıt-karton'un bir kısmının geri kazanılması mümkün olmadığı göz önüne alınırsa 2/3' lük geri dönüş oranı (%65) en yüksek verim olarak kabul edilmelidir. Genellikle %50-65 oranı oldukça iyi bir değerlendirme sayılmaktadır. Örnek vermek gerekirse, Avrupa Birliği ülkeleri içersinde Almanya %72, Avusturya % 69, Hollanda %64, İsviçre %63, İsveç'te ise  % 55 ortalama ile en yüksek geri dönüş oranına sahip ülkelerdir. Ancak, atık kâğıt toplama oranının yüksekliği ile birlikte asıl önemli olan toplanan kâğıdın kaliteli olmasıdır.

Atık kâğıt kalitesinin iyileştirilmesi ve kullanım alanlarının arttırılması, ülke ekonomisi bakımından kaçınılmazdır. 

Yıllar itibarı ile baktığımızda kullanılan kâğıdın geri dönüşüm oranları her yıl belirli bir miktarda artmakta olup, son dört yılın istatistik rakamı aşağıdaki gibidir. 

Atık Kağıt Geri Dönüşüm Oranı;

Türkiyede Üretim;  

Bu rakamlar, mamul kağıt karton yönünden, Türkiye'nin ithalatçı bir ülke olduğunu göstermekte olup,  gelecek yıllardaki nüfus artışı da göz önüne aldığımız takdirde, kağıt-karton yatırımlarının gecikmeksizin yapılabileceği açık olarak görülmektedir. 

Yurdumuzda toplanan atık kağıtlarla yapılan üretimler;      

• Fluting ve Test Liner   (Oluklu mukavva sektörü - Dış     Ambalaj Kutuları / Buzdolabı, T.V. v.b.)
• Kromo Karton   (İlaç+Deterjan ve diğer ambalaj kutuları)
• Temizlik kağıtları   (Peçete+Mendil+Tuvalet kağıdı v.b.)
• Yazı Kağıtları    (Defter ve kitap) 
• Yumurta kartonları
• Çatı Kaplamaları  (  Ondüline) şeklinde sıralanmaktadır. Üretimde kâğıt kullanan sanayi kuruluşları devamlı olarak "hamur hazırlama" kısımlarına yatırım yapmakta olup, mümkün olduğunca atık kağıt kullanma gayreti içersindedir. 

Atık Kâğıt Kullanım Oranı; 

Sektörün önemli bir hammaddesini teşkil eden, çevre ve orman kaynakları bakımından geri kazanılmasının daha da artması amacıyla iyi bir planlama yapılmalı ve bu çerçevede bir organizasyon kurulmalıdır. Hurda kâğıdın geri dönüş yüzdesini arttırmak için bizce; Toplumdaki her kesimin eğitimine önem verilmeli, özellikle; ilkokul eğitim programı içersinde KÂĞIT-ORMAN, ATIK-KÂĞIT ilişkisi anlatılmalı ve küçük yaştan itibaren bu terbiyenin verilmesine çalışılmalıdır. Kullanıcıların bilinçlendirilerek kâğıtların çöpe karıştırılmadan münferit olarak ayrı bir yerde biriktirmesi ve kâğıt gibi geri dönüşebilen diğer atıklarında (şişe, cam, metal, demir, kumaş, naylon) yine çöpe atılmadan ayrı olarak toplanma imkânlarının sağlanması gerekmektedir.

Yazılı ve görsel basın yolu ile, hurda kağıdın yeniden değerlendirilmesine yönelik daha etkili ve ciddi çalışmalar yapılmalıdır.

Yapılacak yayınlarda; Kâğıdın yakılmaması gerektiği,Hangi tip kâğıtların geriye kazanabileceği, Orman-Atık İlişkileri, Evlerde hurda kâğıtların ne şekilde biriktirileceği, Mağazalarda atıkların nasıl toplanacağı, Biriktirilen hurda kâğıdın maddi sağladığı kazanç, Kâğıt kullanma kültürü geliştirilip, her çöpe atılan kâğıdın ülke ekonomisine, doğasına ve insan gücüne verdiği kayıplar, Bastırılacak her kitabın başına veya sonuna, okuyucuya kâğıdın önemini ve neler harcanarak üretildiğini belirten mesajlar, Kültür Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca konulma zorunluluğu getirilmelidir. 

Avrupa Birliğine üye olma konusunda müzakerelere başlamış olan Ülkemizde, Birliğe uyum çerçevesinde kanunlarımız değiştirilmekte ve ilgili Bakanlıklar yönetmelikler yayınlayarak uyum süresini değerlendirmeye çalışmaktadır. Bu durum çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığı'mız yayınladığı yönetmelik ile "Ambalaj Atıklarının Kaynağında Toplanması" için firmaların Toplama-Ayırma Lisansı almalarını zorunlu kılmaktadır. Bu lisansı alabilmenin ana şartlarından bir tanesi, lisans alacak firmanın mutlaka bir Belediye ile anlaşarak kapı toplama hizmeti yapması şeklindedir. Yönetmeliğin uygulandığı Avrupa Topluluğunda Ambalaj Atıklarını Piyasaya Sürenler, Kapı Toplama-Ayırma maliyetlerini karşılamaktadır.

Türkiye de yayınlanan yönetmelikte de bu durum aynen yazılmış olmasına rağmen, maalesef geri kazanım için yapılan harcamaların karşılığının tamamı, piyasaya sürenlerden karşılanamamaktadır. Toplanan malzemenin cari fiyatı yüksek ise, bu maliyetler satış fiyatının içersinden karşılanmakta ve bu işlemi yapan firmalar kar yapmaktadır. Ancak, içersinde bulunduğumuz kriz ortamında bu malzemelerin fiyatları tüm Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de düşüş göstermiş ve satış fiyatları maliyetleri karşılamaz hale gelmiştir. Bu nedenle, bugün için bu konu ile ilgili karlılıktan bahsetmek mümkün değildir.

Gelişmiş toplumlarda aynı işi yapan firmalar, toplama maliyetlerini karı ile birlikte Piyasaya sürenlerden alabildiği için, toplama miktarlarında ve oranlarında düşüşler yaşanmamaktadır. Türkiye'de ise durum tamamen tersine olup, 2009 yılı ile ilgili toplanan miktarlarda büyük düşüşler olabileceği muhtemeldir. 

Sonuç olarak; Geri dönüşebilen malzemelerin toplanması, toplumun her kesimi tarafından ticari olmaktan öte sosyal bir zorunluluk olarak kabul edilmeli ve halk bu şekilde eğitilmelidir. Bu durum herkes tarafından kabul edilip, tatbik edildiği takdirde geri dönüşüm miktarını hızla yukarılara çıkması mümkün olacaktır. Ayrıca, toplanan bu materyaller mutlak suretle günün cari fiyatları ile gerek iç piyasada, gerekse dış piyasada talep bulacaktır. Bugün Türkiye hurda olarak kabul edilen birçok malzemeyi Ülkemizde yeterli miktarda toplanamadığı için, ithalatçı konumundadır.

Yorum (4)

Teşekkür ederiz
Yorumu yazan M.Talha Gönüllü, 2009-04-09 10:09:52

Sayın Ekrem Demircioğlu Beyefendiye bu rehber bilgiler için çok teşekkürler ediyoruz. Ülkemizdeki bu önemli konuyla ilgili durumumuzu yansıtması ve en güncel bilgi ve verileri sunması nedeniyle minnettarız. Umarım okuyucular bu kıymetli bilgilerin farkında olup, okurlar. Prof.Dr.M.Talha Gönüllü

teşekkürler
Yorumu yazan Neşe AKKAHA, 2009-04-14 10:05:43

Verdiğiniz bilgileri hergün takip ediyorum. Makaleleri defalarca okuyup maille arkadaşlarıma gönderiyorum.Okul çağındaki çocuklara oyunlarla geri dönüşümün ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışıyorum.Çalıştığım şirkette ve oturduğum apartmanda herkese uğrayıp geri dönüşebilir tüm atıklarını topluyorum.İnsanlar önce şaşırıyorlar çöpçü gibisin diyorlar ama bunu söylemeleri bile mutlu ediyor beni.Çünkü bunu söyleyen tüm insanlar zamanla duyarlı olmaya başlıyor.

artı alan insanlar
Yorumu yazan çevreci, 2009-04-15 07:51:17

Benim küçük bir kızım var. İyi bir şey yapınca babacım artı almışızdır değil mi? sorar hep. Hadi şu insana yol verelim, şu iyiliği yapalım bir artı alalım. şunuda yapalım ... der durur. Bişey yapınca baba acaba eksi bir iş mi oldu? diye sorar. Açıkçası insanların mayasında artı işler yapmak için fazla dürtü olduğuna inanan insanlardanım. Artı yapmak doğaldır, insan doğasında vardır ve eksi işler yapmak doğal olmayan işlerdir dersem ve şöyle bir düşünürsek sanki doğru gibi.
Geleceğini korumadan, düşünmeden yaşayan insanların bu eksileri yapmakla mutlu olduklarını söyleyemeyiz. Sadece en büyük eksikliğimiz tembel oluşumuz. Birbirimizi tembelliğe ittiğimizin farkında değiliz ama. Burada Sayın Neşe AKKAHA gibi sırf artı bir yaşam içinde olan, insanların geleceğine yönelik sürekli artı kazanma gayreti içinde olanları görüp, bu tembellik eksiliğinden silkinmek ve doğal halimize gelmemiz gerekiyor. Çünkü eksi hareketler içinde olanların savunacakları hiç bir olgu olamaz.
Sayın Neşe AKKAHA'yaya kendi adıma ve insanlık adına teşekkür etsem yeterli olur mu bilmiyorum. Çok teşekkür ederiz. Üst bir saygınlık örneği, gerçekten örnek alınmaya önerilecek bir kişi. Çevremizde ve bu siteye devam eden birçok Neşe AKKAHA'ların olduğunu biliyorum. Yapacak çoook iş var. Bunlar akünün hareket öncesi motora verdiği tahrik gibi. Neşe AKKAHA'lar ise geri dönüşümün akü gücünü oluşturan kıymete değer, saygın insanlarımız.

Teşekkür ederim:)
Yorumu yazan Neşe AKKAYA, 2009-04-18 11:08:48

Sevgili çevreci yazdığınız güzel şeyler için çok teşekkür ederim.Umarım bizler gibi insanlar giderek çoğalır ve gökyüzüne baktığımızda uçuşan poşetler yerine bulut ve güneşi görebiliriz, ayaklarımız çimlere basıp nefes aldığımızda temiz havayı ciğerlerimize doldurabiliriz.Şimdilik zor gibi görünüyor ama hiç birşey imkansız değildir.Ufak bir parça kağıt, poşet, cam parçası ya da metali geri dönüşüme göndermek bazılarımız için önemsiz ama dünyamız için çok önemli birşey.Bu yazıyı okuyan herkesten tek ricam evde kullanmadığı geri dönüşebilir herşeyi geri dönüşüme vermeleri..Giyimedikleri kıyafetleri yoksullarla paylaşmalı.Meyve, sebze, yumurta kabuğu zeytin çekirdekleri, çay atıkları vs şeyleri çöpe atmak yerine biriktirip kompost yapmaları..Ben artık bu şekilde yapıyorum.Kompostlarla da evimde meşe palamutu yetişririp baharda fidanları boş arazilere dikiyorum..Daha paylaşmak istediğim yapmıyorsanız siz de yapın lütfen diyeceğim çok şey var ama şimdilik bu kadar baş ağrıttığım yeter sanırım..Görüşmek üzere..Doğayı seven herkesi çok seviyorum ve önlerinde saygıyla eğiliyorum...

İsim

E-posta

Başlık

Yorum

Lütfen üstteki güvenlik kodunu yazın

Gönder